Κοινωνικά περιβάλλοντα
Η διερμηνεία σε νοηματική γλώσσα πραγματοποιείται σε πολλά κοινωνικά περιβάλλοντα — για παράδειγμα, επικοινωνία ενός κωφού γονιού με τον δάσκαλο του παιδιού του που ακούει, ιατρική επίσκεψη ή κηδεία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι διερμηνείς νοηματικής γλώσσας δίνουν τη δυνατότητα σε κωφούς, βαρήκοους και τυφλούς νοηματιστές να επικοινωνούν με άτομα που δεν είναι εξοικειωμένα με τη νοηματική γλώσσα.
Οι σύντομες συναντήσεις (έως και μία ώρα) χωρίς ειδικές απαιτήσεις μπορούν συνήθως να καλυφθούν από έναν μόνο διερμηνέα. Οι εκδηλώσεις μεγαλύτερης διάρκειας, όπως μια συνεδρίαση στο δημαρχείο, απαιτούν κατά κανόνα τη συνεργασία τουλάχιστον δύο διερμηνέων.
Επειδή πολλές κοινωνικές αλληλεπιδράσεις πραγματοποιούνται πρόσωπο με πρόσωπο, τα άτομα που δεν είναι εξοικειωμένα με τη διερμηνεία της νοηματικής γλώσσας μπορεί να θεωρήσουν ότι ο διερμηνέας είναι συμμετέχων. Στην πραγματικότητα, ο ρόλος του διερμηνέα έγκειται αποκλειστικά στο να καθιστά δυνατή την επικοινωνία και όχι να συμμετέχει στη συζήτηση. Καθήκον του είναι να παρέχει ακριβή και πολιτισμικά κατάλληλη ερμηνεία, με παράλληλη διατήρηση της εμπιστευτικότητας.
Δεν υπάρχει μία οικουμενική νοηματική γλώσσα. Πριν από την κράτηση, οι πελάτες θα πρέπει να επιβεβαιώνουν τις νοηματικές και ομιλούμενες γλώσσες που θα χρησιμοποιηθούν κατά τη συνάντηση και να διασφαλίζουν ότι προσλαμβάνονται κατάλληλα εκπαιδευμένοι και ειδικευμένοι διερμηνείς. Οι νοηματιστές μπορεί να προτιμούν να προτείνουν διερμηνείς με τους οποίους συνεργάζονται τακτικά. Μια σύντομη περιγραφή του περιεχομένου της συνάντησης βοηθά τους διερμηνείς να προετοιμαστούν αποτελεσματικά. Παρόλο που οι διερμηνείς είναι ειδικευμένοι σε ευρύ φάσμα θεμάτων, εξακολουθεί να είναι σημαντικό να ελέγχονται τα προσόντα και η ειδική εμπειρογνωμοσύνη τους για την περίσταση.
Όπως και οι ομιλούμενες γλώσσες, οι νοηματικές γλώσσες δεν είναι οικουμενικές. Προτού κλείσετε διερμηνέα για παροχή υπηρεσιών, έχει μεγάλη σημασία να διευκρινίζετε ποιες νοηματικές και ποιες ομιλούμενες γλώσσες θα χρησιμοποιηθούν κατά τη συνάντηση. Συχνά ένας νοηματιστής προτιμά να προσλάβει έναν διερμηνέα νοηματικής γλώσσας με τον οποίο συνεργάζεται συχνά. Με τις πληροφορίες αυτές, καθώς και με μια σύντομη περιγραφή του περιεχομένου της συνάντησης, μπορεί να ζητηθεί διερμηνέας. Οι διερμηνείς διαθέτουν την απαιτούμενη εμπειρία και γνώσεις σχετικά με μεγάλο αριθμό θεμάτων. Παρ΄ όλα αυτά, να ελέγχετε πάντα πριν κλείσετε διερμηνέα κατά πόσον αυτός είναι πιστοποιημένος σε εθνικό επίπεδο και αν είναι σε θέση να παράσχει διερμηνεία σε ένα συγκεκριμένο θέμα.
Πολλές χώρες της ΕΕ διαθέτουν νομοθεσία και κανονισμούς που διασφαλίζουν την πρόσβαση των κωφών, των ατόμων με προβλήματα ακοής και των τυφλών σε διερμηνεία στη νοηματική γλώσσα. Το πεδίο εφαρμογής της διάταξης ποικίλλει ανά χώρα και μπορεί να περιορίζει, για παράδειγμα, τον αριθμό των ωρών που μπορούν να χρηματοδοτηθούν ή τη διαθεσιμότητα διερμηνέων.
Νομικά περιβάλλοντα
Οι διερμηνείς νοηματικής γλώσσας εργάζονται σε διάφορα νομικά περιβάλλοντα, από την αίθουσα του δικαστηρίου έως και το αστυνομικό τμήμα. Ο διερμηνέας πρέπει να διαθέτει ειδικά προσόντα για να εργάζεται σε νομικά περιβάλλοντα. Αυτό μπορεί συνήθως να επαληθευτεί μέσω εθνικού μητρώου νομικών διερμηνέων ή αντίστοιχου εθνικού ή περιφερειακού συστήματος πιστοποίησης.
Οι διερμηνείς δεσμεύονται από επαγγελματικό κώδικα δεοντολογίας, ο οποίος περιλαμβάνει την εμπιστευτικότητα, την αμεροληψία, την ακρίβεια και την πιστότητα. Παραδείγματα αποτελούν ο κώδικας δεοντολογίας για τους εγγεγραμμένους επαγγελματίες και τους εγκεκριμένους ασκούμενους (Code of Conduct for Registrants and Regulated Trainees) των εθνικών μητρώων επαγγελματιών του τομέα της επικοινωνίας του Ηνωμένου Βασιλείου που εργάζονται με κωφούς και τυφλούς, και ο κώδικας δεοντολογίας για τους διερμηνείς ιρλανδικής νοηματικής γλώσσας. Οι εν λόγω κώδικες δεοντολογίας:
- καθορίζουν υποχρεώσεις όσον αφορά την εμπιστευτικότητα, την αμεροληψία, την ακρίβεια και την επαγγελματική επάρκεια (συμπεριλαμβανομένης της συνεχούς επαγγελματικής εξέλιξης)
- παραθέτουν μηχανισμούς για τη διαχείριση των συγκρούσεων συμφερόντων και των καταγγελιών.
Ανάλογα με την περίπτωση, ενδέχεται να χρειαστούν ένας ή δύο διερμηνείς. Οι εθνικοί κανόνες στη χώρα όπου διεξάγεται η συνάντηση καθορίζουν τις απαιτήσεις για τις υπηρεσίες διερμηνείας. Στις ποινικές διαδικασίες εφαρμόζεται η οδηγία 2010/64/ΕΕ της ΕΕ σχετικά με το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία, μεταξύ άλλων και κατά τη διαδικασία εκτέλεσης ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης.
JUSTISIGNS
Η JUSTISIGNS είναι μια πρωτοβουλία χρηματοδοτούμενη από την ΕΕ που προσδιορίζει τις δεξιότητες που απαιτούνται για τη διερμηνεία στη νοηματική γλώσσα σε νομικά περιβάλλοντα και παρέχει κατάρτιση σε ειδικευμένους και ασκούμενους διερμηνείς.
Το έργο αναδεικνύει ένα κρίσιμο ζήτημα: οι νόμοι εφαρμόζονται συχνά βάσει παραδοχών που δεν λαμβάνουν υπόψη τα κωφά άτομα, παραβλέποντας την πολιτιστική, γλωσσική και κοινωνική τους πραγματικότητα. Οι παραδοχές αυτές μπορούν να οδηγήσουν σε άνιση πρόσβαση στη δικαιοσύνη και να υπονομεύσουν την αρχή ότι η δικαιοσύνη προστατεύει τα ατομικά δικαιώματα των κωφών ατόμων.
Η JUSTISIGNS εντοπίζει διάφορους παράγοντες που συμβάλλουν σ’ αυτές τις παραδοχές, όπως:
- το περιορισμένο ή μη αναγνωρισμένο καθεστώς των νοηματικών γλωσσών, που περιορίζει την πρόσβαση σε πληροφορίες σε όλα τα στάδια της νομικής διαδικασίας
- την ελλιπή κατανόηση, εντός του νομικού πλαισίου, των περιορισμών στη διερμηνεία μεταξύ δύο οποιωνδήποτε γλωσσών — προκλήσεις που επιδεινώνονται στη διερμηνεία μεταξύ ομιλούμενης και νοηματικής γλώσσας
- την περιορισμένη ευαισθητοποίηση των επαγγελματιών του νομικού κλάδου σχετικά με το ιστορικό, εκπαιδευτικό και πολιτιστικό υπόβαθρο των κωφών ατόμων.
Οι παράγοντες αυτοί τονίζουν τη σημασία της διασφάλισης της πρόσβασης των νοηματιστών σε ειδικευμένους διερμηνείς νοηματικής γλώσσας σε νομικά πλαίσια.