Suíomhanna seirbhíse poiblí
Bíonn ateangaireacht chomharthaíochta ar siúl in go leor suíomhanna seirbhíse poiblí, mar shampla, cruinniú idir tuismitheoir agus múinteoir i scoil páiste a bhfuil éisteacht aige agus a bhfuil a thuismitheoir bodhar, nó comhairliúchán leighis, nó sochraid. Sna cásanna sin, cuireann ateangairí comharthaíochta ar a gcumas do chomharthóirí atá bodhar, a bhfuil lagú éisteachta orthu, nó atá bodhar agus dall, cumarsáid a dhéanamh le daoine nach bhfuil cur amach acu ar a dteanga chomharthaíochta.
Is iondúil gur féidir le hateangaire amháin cruinnithe gearra (suas le huair an chloig) a chumhdach nach bhfuil riachtanais speisialta ag teastáil ina leith. Is iondúil go mbíonn beirt ateangairí ar a laghad ag teastáil le haghaidh imeachtaí cumarsáide níos faide, cuir i gcás cruinniú i halla an bhaile, agus iad ag obair le chéile.
Ós rud é gur idirghníomhaíochtaí duine le duine atá in go leor idirghníomhaíochtaí seirbhíse poiblí, d’fhéadfadh daoine nach bhfuil cur amach acu ar an ateangaireacht chomharthaíochta talamh slán a dhéanamh de gur rannpháirtí é an t-ateangaire. Go deimhin, is é ról an ateangaire cumarsáid a chumasú, gan aon pháirt a ghlacadh sa phlé. Is é an cúram atá orthu léirmhíniú cruinn agus oiriúnach ó thaobh cultúir de a chur ar fáil agus rúndacht a choinneáil ag an am céanna.
Ní teangacha uilíocha iad na teangacha comharthaíochta. Sula gcuire cliaint seirbhís ateangaireachta in áirithe, ba cheart dóibh a dheimhniú cé na teangacha comharthaíochta agus labhartha a úsáidfear ag an gcruinniú, agus a chinntiú gur ateangairí atá oilte agus cáilithe mar is cuí a fhostófar. B’fhéidir gurbh fhearr le comharthóirí ateangairí a mholadh a mbíonn siad ag obair leo go rialta. Nuair a thugtar achoimre ghairid ar ábhar an chruinnithe, cuidíonn sé leis na hateangairí ullmhú go héifeachtach. Cé go bhfuil na hateangairí oilte in ateangaireacht a dhéanamh ar réimse leathan ábhar, tá sé tábhachtach mar sin féin seiceáil a dhéanamh ar a gcáilíochtaí agus ar a saineolas sonrach i leith an taisc.
Mar an gcéanna le teangacha labhartha, níl teangacha comharthaíochta uilíoch. Sula gcuirfear seirbhísí ateangaireachta in áirithe, is gá i gcónaí na teangacha comharthaíochta agus na teangacha labhartha a bheidh in úsáid ag an gcruinniú a fhiosrú. Go minic is fearr le húsáideoir teanga comharthaíochta a bheith ag plé le hateangaire comharthaíochta ar leith lena n-oibríonn sé go minic. Nuair atá an t-eolas sin faighte, chomh maith le cur síos ar ábhar an chruinnithe, is féidir ateangaire a iarraidh. Is saineolaithe iad na hateangairí agus is daoine iad atá oilte i líon mór ábhar. Déan cinnte i gcónaí, áfach, sula gcuirfear ateangaire in áirithe, go bhfuil cáilíocht náisiúnta ag an duine sin agus go bhfuil sé nó sí in ann ateangaireacht a dhéanamh ar an ábhar sonrach.
Tá reachtaíocht agus rialacháin i bhfeidhm ag go leor tíortha san Aontas chun a chinntiú go mbíonn rochtain ar an ateangaireacht chomharthaíochta ag daoine atá bodhar, daoine a bhfuil lagú éisteachta orthu, agus daoine atá bodhar agus dall. Athraíonn raon feidhme an tsoláthair de réir tíre agus d’fhéadfadh sé a bheith teoranta, mar shampla, maidir leis an líon uaireanta maoinithe atá ar fáil nó maidir leis na hateangairí ar fáil.
Suíomhanna dlíthiúla
Bíonn ateangairí comharthaíochta ag obair i suíomhanna dlíthiúla éagsúla, ó sheomra na cúirte go dtí an stáisiún póilíní. Ní mór cáilíochtaí sonracha a bheith ag ateangaire chun bheith ag obair i suíomh dlíthiúil. Is féidir an méid sin a fhíorú de ghnáth trí chlárlann náisiúnta ateangairí dlíthiúla nó trí chóras deimhniúcháin náisiúnta nó réigiúnach inchomparáide.
Tá ateangairí faoi cheangal ag cód iompair gairmiúil ina bhfuil rúndacht, neamhchlaontacht, cruinneas agus dílseacht san áireamh. Mar shampla, an Cód Iompair do Chláraithe agus Oiliúnaithe Rialaithe i gCláir Náisiúnta na Ríochta Aontaithe um Ghairmithe Cumarsáide atá ag obair le daoine atá bodhar agus daoine atá bodhar agus dall, agus Cód Iompair Chlár Ateangairí Teanga Comharthaíochta na hÉireann. Is éard a dhéanann siad seo:
- oibleagáidí a leagan amach maidir le rúndacht, neamhchlaontacht, cruinneas agus inniúlacht ghairmiúil (forbairt ghairmiúil leanúnach san áireamh)
- léiriú a thabhairt ar shásraí chun coinbhleachtaí leasa agus gearáin a bhainistiú.
Ag brath ar an gcás, d’fhéadfadh sé go mbeadh ateangaire amháin nó beirt ag teastáil. Is leis na rialacha náisiúnta sa tír ina bhfuil na himeachtaí ar siúl a leagtar síos na ceanglais maidir le seirbhísí ateangaireachta. In imeachtaí coiriúla, tá feidhm ag Treoir 2010/64/AE ón Aontas maidir leis an gceart chun ateangaireachta agus aistriúcháin in imeachtaí coiriúla, iad siúd a bhaineann leis an mBarántas Gabhála Eorpach ina measc.
JUSTISIGNS
Is tionscnamh é JUSTISIGNS a maoiníonn an tAontas é agus a aithníonn na scileanna is gá le haghaidh na hateangaireachta comharthaíochta i suíomhanna dlíthiúla agus a chuireann oiliúint ar fáil d’ateangairí cáilithe agus d’ateangairí faoi oiliúint.
Leagtar béim sa tionscadal ar shaincheist ríthábhachtach: is minic a chuirtear dlíthe i bhfeidhm ar bhonn toimhdí nach gcuirtear daoine atá bodhar san áireamh iontu, agus neamhaird á déanamh ar na bunfhírinní cultúrtha, teanga agus sóisialta a bhaineann leo. D’fhéadfadh rochtain éagothrom ar cheartas a bheith ann as siocair toimhdí den sórt sin, agus d’fhéadfaí an bonn a bhaint den phrionsabal gurb é an ceartas a chosnaíonn cearta daoine atá bodhar.
Aithníonn JUSTISIGNS roinnt tosca a chuireann leis sin, ina measc sin:
- stádas teoranta nó neamhaitheanta na dteangacha comharthaíochta, rud a theorannaíonn rochtain ar eolas ag gach céim den phróiseas dlíthiúil
- tuiscint theoranta laistigh de shuíomhanna dlíthiúla ar na srianta a bhaineann le hateangaireacht idir aon dá theanga – dúshláin a bhíonn níos deacra fós nuair a bhítear ag obair idir teanga labhartha agus teanga chomharthaíochta
- feasacht theoranta i measc gairmithe dlí ar chúlra stairiúil, oideachais agus cultúrtha na ndaoine atá bodhar.
Leagann na tosca sin béim ar a thábhachtaí atá sé a chinntiú go mbeidh rochtain ag comharthóirí ar ateangairí cáilithe teanga comharthaíochta i suíomhanna dlíthiúla.