Luisteren, analyseren en reproduceren
Wat is consecutief tolken?
Bij consecutief tolken maakt de tolk notities zolang de spreker aan het woord is (soms enkele zinnen, soms een volledige toespraak). En daarna vertelt de tolk de aanwezigen in een andere taal wat de spreker heeft gezegd.
Gewoonlijk staat of zit de tolk vlakbij de spreker met pen en papier. De tolk neemt dus pas het woord (en eventueel de microfoon) als de spreker uitgesproken is. Er bestaan verschillende technologische oplossingen voor consecutief tolken, maar de tolk die ze gebruikt moet nog steeds de hieronder beschreven vaardigheden beheersen en tegelijkertijd een vaardige gebruiker zijn van het gebruikte instrument.
In bepaalde configuraties (bv. bij een langere speech) kan ook een fluisterset (draagbare tolkapparatuur zonder cabine) worden gebruikt.
Essentiële vaardigheden
Om goed consecutief te tolken, moet je:
- actief luisteren en analyseren wat er wordt gezegd,
- notities maken als geheugensteuntje, en
- de speech in je eigen taal reproduceren alsof het je eigen woorden zijn.
Voor elk van deze drie activiteiten gaat het om speciale vaardigheden, niet alleen het begrijpen van de passieve/vreemde taal.
Luisteren
Het eerste wat een consecutieftolk moet leren, is actief luisteren. Dit lijkt vanzelfsprekend, maar tolken luisteren op een zeer verschillende manier naar een spreker (zoals een psycholoog ook op een bijzondere manier naar mensen luistert) omdat ze luisteren met een specifiek doel. Tolken luisteren niet om te reageren of aan het gesprek deel te nemen, maar om te kunnen onthouden wat gezegd is en dit zo zorgvuldig mogelijk in een andere taal te kunnen reproduceren (zoals psychologen tijdens het luisteren op zoek zijn naar aanwijzingen voor de geestelijke toestand van de patiënt).
Om deze bijzondere vaardigheid onder de knie te krijgen, moeten tolken eerst leren om een speech zonder notities te reproduceren. In de Speech Repository zijn diverse voorbeelden van toespraken te vinden (categorieën “Basic” en “Beginner”). Wie deze techniek eenmaal beheerst, moet vervolgens leren om notities te maken.
Analyseren
Notities maken hoort bij de tweede fase, de analyse. De tolk moet prioritaire informatie herkennen en een onderscheid maken tussen primaire en secundaire informatie, en ondertussen noteren wie wat zegt, wat de feiten zijn, wat het standpunt van de spreker is enz. (wie, wat, wanneer, waar en hoe).
Reproduceren
De derde en laatste fase is die van het reproduceren. Ook dit vergt aparte vaardigheden, zoals memoriseren op korte termijn, aantekeningen verwerken en vlot communiceren, om er maar een paar te noemen. Ook moet de tolk goed met stress kunnen omgaan en de stem verzorgen.
Voor consecutief tolken moet je een combinatie van verschillende vaardigheden verwerven. Het is weliswaar cruciaal om meer dan één taal te spreken, maar er komt veel meer bij kijken. Er zijn veel universiteiten waar u een opleiding tot conferentietolk kunt volgen.
Op de videopagina van SCICtrain is een hele rubriek gewijd aan consecutief tolken. Op ORCIT staan ook modules hierover en via dit platform is ook opleidingsmateriaal van DG Tolken te vinden.
Voor meer gedetailleerde informatie kunt u een groot aantal boeken raadplegen over consecutief tolken, met name boeken over het nemen van notities. Op onze pagina’s over boeken en e-boeken en artikelen en tijdschriften vindt u enkele van die boeken en nuttige hulpmiddelen.