Tłumaczenie konsekutywne

Czym jest tłumaczenie konsekutywne?

W tłumaczeniu konsekutywnym tłumacz sporządza notatki w trakcie przemówienia. Następnie, za pomocą notatek, tłumacz odtwarza dla publiczności wypowiedź mówcy w innym języku.

Zwykle stoi lub siedzi blisko mówcy, notatki robi na papierze i po zakończeniu wypowiedzi mówcy tłumaczy ją przez mikrofon (jeśli jest dostępny). Chociaż w zakresie tłumaczenia konsekutywnego dostępne są różne rozwiązania technologiczne, korzystający z nich tłumacz musi opanować opisane poniżej umiejętności. Jednocześnie powinien znać się na narzędziach, z których korzysta.

W niektórych sytuacjach (np. podczas dłuższej prelekcji), tłumacz może posłużyć się również infoportem (przenośnym urządzeniem do użycia poza kabiną).

Niezbędne umiejętności

Aby być dobrym tłumaczem konsekutywnym, trzeba:

1. mieć wysoko rozwiniętą umiejętność aktywnego słuchania i analizowania wypowiedzi prelegenta
2. umieć robić dobre notatki, które pomogą zapamiętać wypowiedź
3. odtworzyć wypowiedź tak, aby brzmiała nie jak tłumaczenie, tylko jak naturalna wypowiedź w danym języku

Do każdego z powyższych wymogów potrzebne są różne umiejętności – nie wystarczy po prostu zrozumienie języka pasywnego (obcego).

Słuchanie

Tłumacz konsekutywny musi się najpierw nauczyć aktywnie słuchać. Może się to wydawać proste, ale tłumacze ustni słuchają inaczej niż inni ludzie, ponieważ cel wysłuchania wypowiedzi jest tutaj inny (podobnie jest na przykład z psychoanalitykami). Tłumacze ustni nie słuchają po to, by móc zareagować lub włączyć się do rozmowy. Słuchają po to, by zapamiętać, a potem dokładnie i wiernie odtworzyć w innym języku to, co zostało powiedziane (tak jak psychoanalitycy słuchają po to, by z wypowiedzi pacjenta wyłuskać sygnały o jego stanie psychicznym).

Aby nabyć tę wyjątkową umiejętność, tłumacze ustni najpierw uczą się, jak odtworzyć wypowiedź bez robienia notatek. W zbiorze przemówień, w kategorii „beginner” (początkujący), znajdują się przykłady wystąpień, które można wykorzystać w tym celu. Dopiero po opanowaniu tłumaczenia bez notatek rozpoczyna się nauka notacji.

Analiza

Notowanie jest elementem drugiego etapu, czyli analizy. Wymaga ono umiejętności ustalania hierarchii informacji i odróżniania informacji pierwotnych od wtórnych oraz prawidłowego zanotowania, kto co powiedział, kiedy coś się stało, co o tym sądzi mówca itp. (kto, co, kiedy, gdzie, jak).

Odtwarzanie wypowiedzi

Trzeci i ostatni etap, jakim jest odtworzenie wypowiedzi, wymaga jeszcze innych kompetencji. Są to między innymi umiejętność dostępu do pamięci krótkoterminowej, rozumienia notatek oraz zainteresowania słuchaczy swoim przekazem. Ważnymi elementami tego procesu są również opanowanie stresu i dbanie o głos.

Tłumaczenie konsekutywne wymaga nabycia różnych umiejętności. Chociaż porozumiewanie się więcej niż jednym językiem jest tu kwestią podstawową, jest to jedynie część pracy tłumacza. Istnieje wiele uczelni wyższych, które oferują programy studiów w dziedzinie tłumaczenia konferencyjnego.

Na stronie z nagraniami wideo SCICtrain znajduje się cały rozdział poświęcony tłumaczeniom konsekutywnym. Na stronie ORCIT również dostępne są moduły dotyczące tego tematu, a na stronie centrum wiedzy można znaleźć inne materiały szkoleniowe DG SCIC.

Aby uzyskać bardziej szczegółowe informacje, możesz zajrzeć do licznych książek na temat tłumaczenia konsekutywnego, w tym tych, które skupiają się na robieniu notatek. Tytuły niektórych z nich, a także dodatkowe, przydatne materiały możesz znaleźć na naszych stronach książki i e-booki oraz artykuły i czasopisma.