Powszechny dostęp do usług
Platforma współpracy Standardy, regulacje i etyka Budowanie zdolności Język migowy
Czym jest tłumaczenie ustne w instytucjach publicznych?
Zgodnie z międzynarodową normą dotyczącą wymagań i zaleceń w zakresie środowiskowych tłumaczeń ustnych (ISO 13611:2024) tłumaczenie ustne w instytucjach publicznych to:
tłumaczenie ustne umożliwiające ludziom dostęp do usług oferowanych całemu społeczeństwu, z których w przeciwnym razie nie mogliby skorzystać ze względu na bariery komunikacyjne wynikające z różnic językowych.
Normę ISO opracowano, ponieważ na świecie rośnie zapotrzebowanie na tłumaczenia ustne, co wynika z coraz większej różnorodności językowej, kulturowej i etnicznej osób porozumiewających się w różnych językach mówionych lub migowych. Tłumacze ustni w instytucjach publicznych zapewniają dostęp do usług społecznych osobom nie rozumiejącym języka, w którym świadczone są te usługi. Z usług publicznych w zakresie tłumaczenia ustnego korzysta się w wielu różnych kontekstach, takich jak:
- instytucje publiczne: władze lokalne, urzędy migracyjne, szkoły, uczelnie wyższe i ośrodki gminne
- usługi socjalne: rady ds. uchodźców, ośrodki samopomocy i ośrodki pomocy społecznej
- usługi dla przedsiębiorstw i przemysłu: mieszkalnictwo, nieruchomości, ubezpieczenia i usługi finansowe
- organizacje wyznaniowe: obrzędy, ceremonie i zgromadzenia społeczności
- organizacje medialne: programy telewizyjne, platformy internetowe i inne media
- służby ratunkowe: reagowanie na klęski żywiołowe i katastrofy, zarządzanie pandemią i komunikacja kryzysowa.
Tłumacze ustni zatrudnieni w urzędach publicznych lub w społecznościach lokalnych wykonują swoje zadania w tych sytuacjach i muszą przestrzegać szczegółowych zasad i przepisów. Zwłaszcza tłumaczenia ustne z zakresu prawa i opieki zdrowotnej są często traktowane jako odrębne dziedziny wymagające specjalistycznego przygotowania. Chociaż w niektórych krajach tłumaczenia ustne z zakresu prawa i opieki zdrowotnej uznaje się za należące do kategorii tłumaczeń w instytucjach publicznych, w innych krajach są one traktowane jako osobne kategorie.
Tłumaczenia ustne w instytucjach publicznych z czasem uzyskały rangę osobnego zawodu i w związku z tym podlegają określonym normom i przepisom.
W procesie tłumaczenia ustnego w instytucjach publicznych uczestniczą zazwyczaj trzy strony:
- użytkownicy usług: osoby potrzebujące usług podstawowych, na przykład rodzice, którym kontakty z nauczycielami uniemożliwia bariera językowa
- usługodawcy: osoby, które świadczą usługi w języku instytucji lub organizacji, takie jak pracownicy służby publicznej, doradcy lub nauczyciele
- tłumacze w instytucjach publicznych: specjaliści, którzy biegle posługują się co najmniej dwoma językami (mówionymi, migowymi lub pisanymi) i płynnie poruszają się po różnych rejestrach językowych.
Tłumaczenia ustne w instytucjach publicznych odgrywają kluczową rolę w wielojęzycznym i wielokulturowym społeczeństwie, bowiem zapewniają wszystkim ludziom dostęp do podstawowych usług. Profesja tłumacza ustnego w instytucjach publicznych dynamicznie się rozwija, a w obliczu wyzwań związanych z różnorodnością językową wymaga ustawicznego szkolenia, współpracy, a także działań o charakterze normalizacyjnym.
Po pierwsze migracja
W kontekście Centrum wiedzy na temat tłumaczeń pisemnych i ustnych tłumaczenie ustne w instytucjach publicznych oznacza tłumaczenie, które umożliwia płynną, dwustronną komunikację między pracownikami organów krajowych lub regionalnych a osobami ze środowisk migracyjnych lub uchodźczych, które nie mówią wystarczająco dobrze w języku lub językach danego kraju lub w niewystarczającym stopniu je rozumieją. Ten rodzaj tłumaczenia odgrywa kluczową rolę w następujących sytuacjach:
- ocena statusu osób ubiegających się o azyl oraz osób, które mogą ubiegać się o azyl
- zapewnienie dostępu do podstawowych usług publicznych, takich jak opieka zdrowotna, pomoc społeczna i pomoc policji.
W ostatnich latach w UE odnotowano duży wzrost zapotrzebowania na usługi tłumaczeń ustnych w instytucjach publicznych ze względu na to, że zwiększyła się liczba imigrantów. W odpowiedzi na dynamiczne zmiany sytuacji kładzie się nacisk na tłumaczenia ustne w kontekście migracji, przede wszystkim jeśli chodzi o działalność normalizacyjną.
Wyzwania i rozwiązania
Pomimo rosnącego zapotrzebowania na tłumaczenia ustne w instytucjach publicznych brakuje jeszcze jednolitych norm w kluczowych obszarach, takich jak jakość, szkolenia, etyka i wynagrodzenie. Co więcej, wciąż nie ma jednej powszechnie obowiązującej definicji tłumaczenia ustnego w instytucjach publicznych. Wielu tłumaczy ustnych zatrudnionych w służbie publicznej nie ma dostępu do formalnego szkolenia zawodowego lub ma za sobą jedynie szkolenie częściowe. Ten niedobór wyszkolonych tłumaczy ustnych był szczególnie widoczny podczas wyjątkowych przepływów migracyjnych w 2015 i 2016 r., kiedy to kraje UE miały trudności z organizacją potrzebnych usług tłumaczeniowych, między innymi w hotspotach utworzonych przez UE.
Aby rozwiązać te problemy, coraz więcej instytucji edukacyjnych i uczelni wyższych rozpoczęło opracowywanie specjalistycznych kursów tłumaczenia ustnego. Niektóre z tych instytucji zwróciły się do DG ds. Tłumaczeń Ustnych o pomoc w ustanawianiu norm i opracowywaniu programów nauczania. Więcej informacji na temat budowania zdolności w zakresie tłumaczenia ustnego w instytucjach publicznych
Zadania DG ds. Tłumaczeń Ustnych
Głównym zadaniem DG ds. Tłumaczeń Ustnych jest obsługa tłumaczeń konferencyjnych na potrzeby Komisji Europejskiej i innych instytucji UE. Tłumaczenia ustne w instytucjach publicznych jako odrębna dziedzina tłumaczeń nie wchodzą w zakres tych zadań i leżą w gestii krajów UE. Chociaż DG ds. Tłumaczeń Ustnych nie organizuje ani nie świadczy usług w zakresie tłumaczenia ustnego w instytucjach publicznych, angażuje się we współpracę i rozpowszechnianie wiedzy.
Centrum wiedzy oferuje różne zasoby osobom zajmującym się tłumaczeniami ustnymi w instytucjach publicznych. Celem jest:
- zapewnienie przestrzeni do wymiany informacji i sprawdzonych rozwiązań
- wspieranie współpracy osób zajmujących się zawodowo tą dziedziną
- wspieranie oddolnego podejścia do ustanawiania norm w zakresie tłumaczenia ustnego w instytucjach publicznych.
Za pośrednictwem tej platformy DG ds. Tłumaczeń Ustnych wspiera dialog i współpracę osób związanych zawodowo z tą dziedziną, a tym samym długoterminowy rozwój usług publicznych w zakresie tłumaczeń ustnych w całej UE.
Jak pomóc w tworzeniu zasobów?
Na platformie współpracy znajdziesz szczegółowe informacje na temat tego, jak uczestniczyć w tworzeniu lub ulepszaniu zasobów.
Projekt „Let’s interpret!”
Universitat Autònoma de Barcelona przy wsparciu finansowym DG ds. Tłumaczeń Ustnych opracował serię nagrań wideo na temat tłumaczenia ustnego w służbie publicznej i wyzwań związanych z nowym milenium.